Wiosna i zima

Turystyka Ojciec Alastaira, Richard, obecnie dziewięćdziesięciolatek, jest znanym przyrodnikiem (autorem trzydziestu kilku książek, m.in. o kwiatach i ptakach). Przez cale życie jego hobby było zapisywanie dat początku kwitnienia różnych gatunków roślin (w sumie kilkuset), czasu wiosennych przylotów ptaków, dat odlotów motyli późnym latem i innych oznak zmieniających się pór roku. Uważa się po prostu za „inwentaryzatora” i nigdy nie przypuszczał, że jego zapiski posłużą do jakichkolwiek celów naukowych. „Kiedy miałem 10 lat, przeczytałem, że powinno się sporządzać notatki” mówi. Alastair został przyrodnikiem jak ojciec, później także profesorem ekologii w York University. Zapiski ojca z czego zdał sobie sprawę dopiero jako dorosły były jednymi z niewielu, które dostarczyły szczegółowych danych na temat synchronizacji cyklów życiowych tak wielu gatunków na wspólnie zamieszkiwanym obszarze.

W dodatku sporządzane były przez tę samą osobę na przestrzeni tylu lat. Gdy w 2001 roku Fitter senior przeprowadził się, opuszczając miejsce swoich 47letnich systematycznych obserwacji, Alastair postanowił dokładniej przyjrzeć się tym notatkom. Wiadomo było już wtedy, że Ziemia ociepla się w zawrotnym tempie. W ciągu 100 lat temperatura przy jej powierzchni wzrosła o około 0.6°C. Lata dziewięćdziesiąte były najcieplejszą dekadą. Alastair pomyślał, że zgromadzone przez ojca dane o roślinach mogłyby potwierdzić to, co badacze ustalili za pomocą termometrów. Zapiski zdziwiły go jednak. Analiza danych z początku lat dziewięćdziesiątych nie odzwierciedlała tego, czego oczekiwał. Dopiero porównując daty kwitnienia z całości lat dziewięćdziesiątych oraz z poprzednich 40 lat stwierdził, że 385 gatunków roślin zakwitło przeciętnie cztery i pól dnia wcześniej niż kiedyś, 60 zaś dwa tygodnie. To zdumiewająca różnica jak na jedno dziesięciolecie. Świadczy, że (w każdym razie w okolicach Oksfordu) „zmiany klimatu zachodzą w niezwykle szybkim tempie” mówi Richard Fitter.

Wspólna praca Fitterów, opublikowana w Science w 2002 roku, była tylko jedną z ważniejszych, które ukazały się ostatnio na temat zachodzących na całym świecie gwałtownych zmian w strategiach życiowych roślin i zwierząt. Również w tym samym roku pracę przeglądową dotyczącą tej problematyki, napisaną na podstawie informacji zawartych w 2.5 tys. artykułów naukowych, wydał Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). W kilku z nich podnoszono zależności między rozwojem poszczególnych gatunków a temperaturą w ciągu co najmniej ostatnich 20 lat. Z ponad 500 zbadanych gatunków ptaków, płazów, roślin i innych organizmów w przypadku 80% czas rozrodu lub migracji, długość sezonu wegetacyjnego oraz liczebność czy rozmieszczenie zmieniły się na tyle, że mogły być spowodowane ociepleniem. Według autorów świadczy to o wyraźnym „wpływie regionalnych zmian klimatu, szczególnie wzrostu temperatury, na układy biologiczne w XX wieku”.


Tagi: rośliny, zwierzęta, przyroda
Katalog podstron